Farangis History . کلاب میکس آهنگ فرنگیس اولین آهنگی از آلبوم غروب تا طلوع بود که به عنوان دموی این آلبوم و اتفاقا به همراه موزیک ویدئو منتشر شد . با این حساب می توان از آن به عنوان نماینده و شاخصه ی اصلی ی تمامی آلبوم غروب تا طلوع نام برد . در این نوشته در کنار بیان تاریخچه و همین طور تحلیل و بررسی این اثر ، فایل های صوتی ، اجراهای کنسرت و همین طور موزیک ویدیو های این آهنگ برای دانلود گذاشته شده است . برای دانلود هر یک از فایل ها روی آن کلیک کنید و در صفحه ی جدیدی که باز خواهد شد روی download File کلیک نمائید . اما بپردازیم به این آهنگ , یک آهنگ را می توان از زوایای مختلفی مانند :
ترانه و معنی ؛ ( آنچه در کلام عنوان می شود )
موسیقی ؛ ( آنچه به عنوان ملودی انتخاب شده است )
ریتم و تنظیم که ؛ ( میزان ضرب آهنگ و سازهای بکار برده ی آن را مشخص می کند )
و در نهایت از جهت موزیک ویدئو تحلیل و بررسی کرد . در ابتدای سخن لازم است عنوان کنم که بی شک ملودی این اثر ، بی نظیر ، تک و از شاهکارهای تمامی دوران موسیقی ماست و هیچ شک و شبهه ای در زیبائی آن وجود ندارد . آهنگ فرنگیس در گذشته نیز بارها به طرق مختلف اجرا شده است . سیاوش قمیشی شخصا سه بار در آلبوم های رسمی گذشته اش این آهنگ را ( با تنظیم های متفاوتی ) اجرا کرده .

البته آهنگ فرنگیس یک اجرای غیر رسمی ( توسط خود سیاوش ) نیز دارد که فوق العاده قدیمی ، زیبا ، بی نظیر و البته نایاب می باشد و تقریبا ناممکن است که شما آن را شنیده باشید . مدت ها صحبت این اجرای قدیمی بر سر زبان ها بود ولی کسی آن را نشنیده بود و دوستان بسیاری به اشتباه , اجرای فرنگیس از آلبوم فرنگیس را در آلبوم عروسک شب قرار می دادند ! اما امروز خوشحالیم که اجرای فرنگیس واقعی موجود در آلبوم عروسک شب را پیدا کردیم . ابتدا به علت ارزش بی نهایت زیادی که این اجرا داشت قصد داشتیم از گذاشتنش در وبلاگ خودداری کرده و آن را در پستی جداگانه قرار دهیم اما به علت اینکه خواستیم این تاریخچه کامل بوده و نقصی نداشته باشد آن را در همین پست برای شما آماده کردیم . این اولین اجرای سیاوش قمیشی از آهنگ فرنگیس ، حدودا به 35 سال پیش ( زمانی که او جوان بوده و در ایران حضور داشته است ) باز می گردد . سیاوش در مصاحبه ای که بعد از آلبوم قاب شیشه ای داشت در جواب این سوال که در ایران با چه آهنگ هائی شروع کردی گفت :
« رفتم من از یاد » ، بعد « زمستون » افشین مقدم و بعد « عشق » عارف و بعد خود همزمان فرنگیس را خواندم که خیلی گل کرد در همه دیسکوها به گوش می رسید و کمتر کسی می دانست که من خوانده ام و من هم اصراری نداشتم »
بله ، صحبت سیاوش بی ربط هم نیست زیرا این اجرا بقدری زیبا و بی نظیر است که من هر چه در وصف و مدح و ثنای آن بگویم کم گفته ام زیرا که زبان از گفتن زیبائی این اثر قدیمی قاصر است . نحوه ی تنظیمش بسیار نزدیک به تنظیم فرنگیسیست که توسط عماد رام بازخوانی شده اما به جرات می توانم بگویم که زیباترین اجرای فرنگیسیست که تا بحال شنیده ام ! تنظیم فوق العاده ی این اجرا ( با توجه به قدمت ) اثر بی نظیری را پدید آورده که شنونده را وادار می کند تا با اینکه کیفیت فایل پائین است اما هزاران بار آن را بشنود و لذت ببرد . اگر بخواهیم این اجرای بسیار قدیمی را با ریمیکس فرنگیس مقایسه کنیم جز این نمی توانیم بگوئیم که : حیف به آهنگ فرنگیس که با قابلیت فراوان خود برای زیبا بودن تبدیل به ریمیکس فرنگیس شد . با شنیدن این اجرای قدیمی واقعا کوچه های سرد و تاریک ، دیوار غمگین و همین طور معنی واقعی احساس عشق را درک خواهید کرد و اشک غم بر گونه هایتان روان خواهد شد ، گوئی که درد این نابود ! شدن را عینا حس کرده باشید ( حتی اگر عاشق نباشید ) ! هر چه من بگویم فایده ای ندارد باید شنید ... این اولین بار است که چنین فایلی در اختیار شما قرار می گیرد و از طریق این وبلاگ منتشر می شود . در ضمن می توانیم این اثر را به مجموعه ی عروسک شب اضافه کنیم و از تکمیل آن خرسند باشیم . از طریق لینک زیر می توانید این آهنگ را دانلود نمائید :
دانلود اولین اجرای آهنگ فرنگیس ( مربوط به آلبوم عروسک شب )
اجرای دوم آهنگ فرنگیس به آلبوم فرنگیس باز می گردد که اولین آلبوم رسمی سیاوش قمیشی بوده و در سال 1973 منتشر شد . هنگامی که سیاوش قمیشی به لس آنجلس عزیمت کرد تصمیم گرفت که به جهت سرگرمی آلبومی نیز منتشر کند بنابراین آهنگ فرنگیس را با اجرای مجدد همراه با 9 آهنگ دیگر در این آلبوم قرار داد و آن را روانه ی بازار نمود :
دانلود آهنگ فرنگیس از آلبوم فرنگیس ( صوتی ، MP3 )
همان طور که همه ی ما می دانیم آهنگ فرنگیس یکی از آهنگ های به واقع معروف سیاوش قمیشی ست . تا جائی که حتی کسانی را می شناسم که سیاوش قمیشی را نمی شناسند اما این آهنگ را شنیده اند و آن را از گذشته های خویش به یاد دارند . تعدادی زیادی از این اشخاص ترانه و آهنگ فرنگیس را با اجرای عماد رام شنیده اند . مدت ها بحث بر سر این موضوع بود که آیا آهنگ فرنگیس ساخته ی سیاوش قمیشیست یا خیر ؟! و حتی تعدادی زیادی از دوستان که از طرفداران سیاوش هستند و به این وبلاگ هم سر می زنند این اثر را متعلق به عماد رام می دانستند . اولین بار چندین سال پیش بود که در یک نوار کاست ، شامل قسمتی از « مجموعه ی پنجاه سال موسیقی ایران » این اثر را شنیده و همان موقع بود که حس کردم تفاوت شگرفی با بقیه ی آهنگ های موجود در آن کاست دارد . بعدا که این آهنگ را با صدای سیاوش شنیدم این شبهه در من ایجاد شد که آیا این اثر ساخته ی سیاوش قمیشی یا ساخته ی فردی دیگریست ؟ حتی نگارنده مدت زیادی می پنداشت که سیاوش قمیشی این اثر را بازخوانی کرده و دستی در موزیک آن نداشته . بعد ها بود که برایم مشخص شد سیاوش قمیشی آهنگساز این آهنگ بوده است . بد نیست تا حدودی در مورد این ابهام توضیح دهم ؛ در روی کاور آلبوم خواب بارون و همین طور آلبوم « فرنگیس » که البته خود ِ آهنگ فرنگیس هم جزو آنهاست نام آهنگساز نوشته شده است و خوب مشخص است که آهنگساز این اثر کسی نیست جز سیاوش قمیشی ! چیزی که تشخیص آن مقداری مشکل می باشد تاریخ ساخت این آهنگ است . اگر آپدیت مربوط به نوروز 1385 را در این وبلاگ مطالعه کرده باشید می دانید که یکی از عیدی های ناقابل ما به شما دوستان اجرای زنده ی آهنگ فرنگیس در « کنسرت 1994 کُلن » بود که اتفاقا در این کنسرت آهنگ فرنگیس هم اجرا شده است . اگر شما هم این کنسرت را دانلود کرده باشید می دانید که سیاوش قمیشی بعد از اجرا از حضار در سالن تشکر می کند و عینا چنین جمله ای را بر زبان می آورد : « اینم فرنگیسه که ... حدود بیست و پنج ، شش سال پیش ساخته شده » برای اثبات این گفته کافی است فایل زیر را دانلود کنید و صدای خود سیاوش را بشنوید :
اجرای زنده آهنگ فرنگیس در کنسرت کُلن ( دانلود کنید ، صوتی ، 1,10 Mb )
با توجه به اینکه این کنسرت در سال 1994 میلادی برابر با 1373 شمسی اجرا شده ، نمایان است که با استناد به گفته ی خود سیاوش سال ساخت این آهنگ 1968 میلادی برابر با 1347 شمسی بوده است و با احتساب اینکه اکنون در سال 1386 قرار داریم معلوم می گردد که این آهنگ حدود 38 سال پیش ساخته شده . موقعی که سیاوش حدودا 23 ساله بوده است . براستی که اجرای زیبا و گرم عماد رام از این آهنگ در آلبوم « لیلا رو بُردن » که با تنظیم فوق العاده ماهرانه ، بر شکوه این اثر سیاوش قمیشی افزود و چنان بر ماندگاری این اثر تاثیر گذاشت که حتی این آهنگ در مجموعه ی پنجاه سال موسیقی ایران گنجانده و به عنوان گنجینه ی موسیقیائی ما در کنار آهنگ بزرگانی چون « محمد نوری » ، « شجریان » ، « بدیع زاده » و ... قرار گرفت . یکی عادات بسیار بدی که در جامعه ی ما وجود دارد عادتِ نامیدن یک آهنگ با نام خواننده ی آن به جای آهنگسازش است . باید در نظر داشت که اهمیت زیبائی یک اثر موسیقیائی به عوامل مختلفی وابسته است که در راس آن آهنگساز و سپس ترانه سرا قرار دارد . این دو ، بیشترین تاثیر را در قدرتمندی یک اثر موسیقی به عهده دارند و بعد از آن ، عوامل دیگری چون : خواننده ، تنظیم کننده ، نوازنده ، ضبط کننده ی صدا و ... دخیل اند . گرچه آهنگ فرنگیس با اجرای عماد رام همراه با سازهای قدیمی ( که بعضی از آنها به نوعی منسوخ شده و خاص زمان خوانندگی عماد رام و هم دوره های او بود ) ساخته شده است و تا حدود زیادی نزدیک به تنظیم اجرای اول آهنگ فرنگیس باصدای سیاوش قمیشیست اما به قدری زیبا و کامل نواخته و با احساس و صدای سوزناکی اجرا شده است که چیزی از اجراهای خود سیاوش ( به جز آن اجرای قدیمی که ذکر کردم ) کم ندارد :
دانلود آهنگ فرنگیس با اجرای عماد رام ( صوتی ، 1,57 Mb ، MP3 )
اما چندین سال بعد این اثر مجددا با اجرائی کامل تر ، مدرن تر ، با کیفیت بالاتر و وضوح صدای بیشتر توسط سیاوش قمیشی در آلبوم خواب بارون ( سال 1981 ) بازخوانی و منتشر شد . این اجرا توسط سعید نحوی به طرز زیبائی تنظیم گردیده و اثر قابل قبولی از این همکاری برای خاطرات ما باقی ماند :
دانلود اجرای دوم آهنگ فرنگیس ( صوتی ، MP3 )
در هنگام انتشار آلبوم خواب بارون سیاوش قمیشی دو موزیک ویدئو برای این آهنگ تهیه نمود که متاسفانه ما هیچ کدام را در اختیار نداریم . عکس یکی از این موزیک ویدئو ها را که سیاوش قمیشی در سال 1982 تهیه کرده مشاهده نمائید . در این موزیک ویدئو ، سیاوش قمیشی بیرون حیاط یک خانه ، درون کوچه نشسته و در حالی که فرنگیس در درون خانه است و حتی سیاوش از پنجره نیز به سختی می تواند تصویر بسیار تار و مبهمی از او مشاهده نماید ، با چشمانی غم زده و تیره به خواندن این آهنگ مشغول است . به سادگی می توان فهمید این موزیک ویدیو بهترین موزیک ویدئوی اجراهای مختلف فرنگیس می باشد و می تواند حس واقعی تنهائی را به بیننده القا کند و تصاویری درخور ترانه و آهنگ را نشان دهد . زیبائی و هماهنگی اثر با این موزیک ویدئو ، صد چندان شده است به نحوی که در عین سادگی ، گوینده ی مطلب بوده و آن چه را که در معانی کلام و محتوای ترانه وجود دارد ( به وضوح ) به بیننده می فهماند ، متاسفانه ما این ویدئو و ویدئوی دوم را در اختیار نداریم . اگر شما این ویدئوها را در آرشیو خود داشته و قصد همکاری با این وبلاگ را دارید ، خواهشمندیم حتما با ما تماس حاصل نمائید تا با کمک شما از طریق وبلاگ آن را در درسترس همگان قرار دهیم .

اما سیاوش قمیشی هیچ گاه فرنگیس را رها نکرده و از هر زمان و امکاناتی برای ارائه ی آن استفاده کرده است . بد نیست بدانید که آهنگ فرنگیس در آلبوم های رسمی سیاوش نیز دارای یک اجرای بی کلام نیز می باشد که نشان می دهد سیاوش قمیشی علاوه بر علاقه به ترانه ی این اثر ، به ملودی آن نیز توجه ی ویژه ای دارد . اگر نگاهی به آلبوم City of the Sun که در سال 1995 منتشر شده بیاندازید خواهید دید که آهنگی به نام Mirror Avenue در آن وجود دارد که دارای ملودی آهنگ فرنگیس می باشد . می توانید آن را از لینک زیر دانلود نمائید :
دانلود آهنگ بی کلام فرنگیس
سال ها بعد یعنی در زمان انتشار آلبوم بی سرزمین تر از باد ، سیاوش قمیشی که ظاهرا علاقه ی وافری به آهنگ فرنگیس دارد ، مجددا موزیک ویدئویی از این آهنگ در استودیو ضبط کرد و منتشر ساخت که می توانید آن را از لینک زیر دانلود نمائید و مشاهده کنید :

دانلود دومین موزیک ویدئوی فرنگیس ( تصویری ، لینک 1 ، 3,20 Mb )
سیاوش قمیشی سال های سال و در کنسرت های زیادی این آهنگ را اجرا کرده . در اکثر اجراهای او تمامی حضار در کنسرت با وی به هم خوانی این اثر می پردازند . صدای تشویق آنها در هنگام اجرای این اثر نشان از شور و شوق فراوان آنها از سوز و گذاز موجود در این آهنگ دارد . برای اینکه دقیقا با حس و حال اجرای این آهنگ در کنسرت آشنا شوید فایل ویدئویی آن را دانلود کرده و مشاهده نمائید . در ضمن توصیه می کنم حداقل سه بار به « آخ » ی که در این اجرای کنسرتی در دقیقه ی 01:48 بر زبان سیاوش جاری می شود گوش کنید زیرا تحریر بسیار زیبائی دارد و نسبت به آهنگ اصلی کشیده تر ادا می شود ، گوئی واقعا از نهاد یک درد کشیده برخواسته است . انسان را شیفته ی خود می کند . مشاهده نمائید که چگونه کسانی که در کنسرت شرکت کرده اند یکپارچه با سیاوش همخوانی می کنند و در نهایت او را تشویق و احساساتشان را نسبت به وی بروز می نمایند :

دانلود اجرای قدیمی فرنگیس زنده در کنسرت لاس وگاس ( تصویری ، 4,37 Mb)
در میان خوانندگان ما کمتر خواننده ایست که براحتی از خواننده ای دیگر تعریف نماید بخصوص که اگر خودش نیز در امر خوانندگی پیشکسوت باشد . اما مسئله ی بسیار جالبی که در این بین وجود دارد مربوط به یکی از خوانندگان بسیار قدیمی و البته قابل احترام ما « سوسن » است که افراد زیادی با آهنگ ها و صدای او خاطراه دارند . در یکی از مصاحبه هائی که سیاوش قمیشی با شبکه ی جام جم داشت و به تلفن طرفداران جواب میداد ( ناگهان در بین یکی از همین تلفن ها ) خانم سوسن روی خط آمد و بعد از سلام و احوال پرسی و اینکه سیاوش نیز او را شناخت ، در تعریف از سیاوش قمیشی گفت :
« من ایشونو خیلی دوست دارم و احترام زیادی براشون قائل هستم . آدم بسیار خوبی هستن . صداشون قشنگه . خیلی شما رو دوست دارم ، هر کجا که می شینم . باور کنید ، این فرنگیس رو که می خونی من پنج شیش تا بچه داشتم که اسم مادرشون فرنگیس بود و فوت کرد . من با این پنج شیش تا بچه میشینم و گریه می کنم به خاطر فرنگیس و گاهی هم تفننی رادیو رو می شنوم و این صدا رو می شنوم ، میخ کوب میشم و هیچ کس مثل شما قشنگ و درست نمیخونه و مثل شما آقا نیست و شما نامبر وان هستین و از نظر منه کوچیک شما نامبر وان هستید »
در نهایت در سال 2007 این اثر به دست ریمیکس افتاد . گرچه تنظیم این اثر در آلبوم غروب تا طلوع نسبت به یک کار ریمیکس بسیار زیباست اما از اقبال نیک ، من در تمام نوشته ام مقایسه ای بین این اجرا و اجراهای دیگر فرنگیس گنجانده ام که باعث شده کفه ی ترازوی قلمم تماما به سمت اجراهای قدیمی سنگینی کند . البته این یک حس شخصیست که با شنیدن اثر ایجاد می شود و هیچ پشتوانه ی علمی ندارد با این حال میدانم که هم احساسان ! من بسیار زیاد هستند 1. تمامی اجراهای گذشته ی فرنگیس دارای ریتم 6 و 8 بوده اند ولی ریمیکسی که در آلبوم غروب تا طلوع قرار داده شده دارای ریتم 4/4 می باشد 2. شروع ریمیکس فرنگیس از ابتدا تا ثانیه ی 44 دارای ملودی جدیدیست که سیاوش قمیشی برای آن نوشته است ولی مطمئنا ریتم و همین طور تنظیم آن به هیچ وجه با ترانه ی سوزناک فرنگیس هماهنگ نیست یا بقول یکی از دوستان به جای اینکه تداعی کننده ی شب ، غم و ... باشد یادآور موزیک شروع فوتبال است ! ولی از ثانیه ی 44 به بعد که سیاوش قمیشی شروع به خواندن می کند این احساس برطرف شده و از زمان 01:11 تا 01:25 که ملودی بسیار زیبائی ( با پیانو ) در زیر خواندن سیاوش قمیشی نواخته می شود حس خوبی را به انسان منتقل می کند 3. اما در نهایت تنظیم ریتمیک به گونه ایست که هیچگاه معانی ترانه را القا نمی نماید و به هیچ وجه برای گوش دادن در خلوت و تنهائی مناسب نیست و برقراری ارتباط با آن مشکل است . البته وقتی که به بابلسر ! رفتیم چند بار که در ماشین دوستان گذاشتم ! متوجه شدم که دوبس دوبس آن خوب است ! و هیجان خوبی به انسان می بخشد 4. ملودی در کلمات « میشه ستاره » و « بارون می باره » در ابیات اول و دوم نسبت به ملودی فرنگیس های قدیمی تغییر کرده است . اما می رسیم به موزیک ویدئوی ریمیکس فرنگیس ( ساخته شده توسط کوجی زادوری ) که جنجال برانگیزترین ماجرای این آلبوم بود و سر و صدای زیادی ( که تا حدودی هم قابل درک بود ) برای آن به پا شد . اما در این جنجال نکته ی بسیار ظریف و البته زیبائی وجود داشت که گفتن آن لازم و بایاست . هنگامی که اولین دموی آلبوم غروب تا طلوع یعنی فرنگیس به همراه قسمتی از موزیک ویدئوی آن از برنامه ی طنین پخش شد و ما نیز آن را در وبلاگ قرار دادیم تعداد زیادی از طرفداران سیاوش قمیشی از وجود شخص فاقد لباسی ! که در این موزیک ویدئو در حال دوش گرفتن بود ! ناراضی بوده و و عدم تمایل خود را از این موضوع بیان نمودند . به هر صورت بسیاری از دوستان وجود چنین تصاویری را نتیجه ی تصمیم گیری شخصی کوجی زادوری دانستند و عنوان داشتند که سیاوش هیچ نقشی در موزیک ویدئو نداشته است اما چنین نظریه ی دور از ذهن و بعید به نظر می رسد آن هم برای شخص وسواسی مثل سیاوش قمیشی که اجازه ی دهد موزیک ویدئوی او بدون اینکه خودش آن را ببیند در تمام جهان پخش شود . مگر اینکه در این زمینه سهل انگاری کرده و اهمیتی به موضوع نداده باشد . بعضی از افراد هم به حمایت از این موزیک ویدئو پرداختند ، آن را فاقد اشکال دانستنه و از منتقدان خواستند که اشتباه نکنند و دست از انتقاد بردارند . البته واضح است که این حق برای طرفداران محفوظ است که از هنرمند مورد علاقه ی خود انتقاد کنند تا ارتباط دو طرفه ی هنرمند و طرفدار حفظ شود . اینکه موزیک ویدئو با تائید سیاوش قمیشی بوده و یا تصمیم شخصی کوجی زادوری زیاد مهم نیست . اصل ماجرا و نکته ی ظریف اینجاست که انتقاد طرفداران در این مورد به گوش سیاوش قمیشی رسید و درست یک هفته بعد تمام این تصاویر از این موزیک ویدئو حذف شدند و نشان داده شد که منتقدان اشتباه نمی کردند . بعد از مدتی این موزیک ویدئو به طور کامل با تصاویر دختر خانم دیگری که به تصاویر سیاوش قمیشی میکس شده بود پخش شد و با اینکه باز هم قابل بحث بود اما با این تغییر اعتراضات تا حدودی زیادی فروکش کرد . با این حال قابل ذکر است که این موزیک ویدئو از نظر موضوعی بسیار ضعیف می باشد و علت وجود شخصی که در آن به عقب و جلو خم می شود ! برای ما مشخص نیست . می توانید این موزیک ویدئو را از لینک زیر دانلود نمائید :

دانلود موزیک ویدئوی ریمیکس فرنگیس ( تصویری ، 5,75 Mb )
همین طور که اجرای قدیمی آهنگ فرنگیس در کنسرت را مشاهده کردید بد نیست اجرای جدید فرنگیس در کنسرت را هم بینید . با مقایسه ی این دو اجرا واقعا ناراحت شدم . هیچ اثری از احساس در اجرای ریمیکس فرنگیس در کنسرت وجود ندارد در حالی که نسخه ی قدیمی در کنسرت پر از حس می باشد . هیچ وقت نفهمیدم چرا تمام خواننده ها به سمت ریمیکس پیش رفتند !

دانلود اجرای ریمیکس فرنگیس زنده در کنسرت استکهلم ( تصویری ، 800 Kb )
و خلاصه با علم به اینکه می دانیم بسیاری از شما که به این وبلاگ رجوع می کنید گیتاریست هستید ، آکورد آهنگ فرنگیس را نیز در اختیار شما قرار می دهیم تا از آن لذت ببرید :
( Rm ) شب ، شب که میشه ( Gm ) تو کوچه ی ( D# ) غم ، ( Cm ) اشک من میشه ستا ( Rm )ره
( Rm ) من چشمامو به ( Gm ) ابرا می ( D# ) دم ، ( Cm ) آسمون بارون می با ( Rm ) ره
( Rm ) می خونم آخ که دیگه ( D# ) فرنگیس ( Cm ) عشق تو داغ ( Rm ) ونم کرد
( Rm ) به کی بگم که ( D# ) چشمات ( Cm ) تو غصه زن ( Rm ) دونم کرد
( Rm ) دلم شده ( D# ) دیوونه ، خدا خودش 000میدونه
کوچه دلش ( D# ) می گیره سکوتشو ( Rm ) می شکونه
پنجره ها ( D# ) با فریاد ، ( Cm ) میگن کی باز ( Rm ) میخونه
سرانجام می رسیم به ترانه ی این اثر زیبا که ترانه سرای آن « سعید دبیری » ست . فرنگیس ِ ریمیکس شده ، مانند فرنگیسی که در آلبوم خواب بارون وجود دارد فاقد بیت : « من روی هر دیوار غمگین اسمتو با اشک می شونم ، من توی هر کوچه ی خاموش دیوونه ای بی آشیونم » می باشد . . نگاهی اجمالی می اندازیم از آنچه در محتوای آن قابل شکافتن و سرانجام تحلیل و بررسیست : « شب ، شب که میشه تو کوچه ی غم ، اشک من میشه ستاره » : بوضوح این ترانه مضمونی عاشقانه دارد و از تعلق قلب شخصی به شخص دیگری حکایت می کند . با شروع شب و ایجاد تاریکی رنگ از هر چیزی رخت بر می بندد و پیدا نبودن ، آنچه در روز دیده می شده به انسان فرصت می دهد تا به جای مشاهده ی فضای پیرامون باز نگاهی به خودش بیاندازد و احساس درونی خود را برای خودش ! تعریف نماید . ترانه ی فرنگیس مربوط به انسانیست که در نیمه های شب به یاد تنهائی خویش می افتد . ترانه سرا به زیبائی ، « دل » شخص را به « کوچه » تشبیه کرده است . گوئی فرد در حال راه رفتن میان کوچه ی دل و احساس خویش است و در این بین داستان خود را به زبان می آورد . « من چشمامو به ابرا میدم ، آسمون بارون می باره » : شخصیت داستان خود را غمگین ترین فرد دنیا می داند و هیچ چیز را غمگین تر از احساس خودش نمی شناسد پس علت تمام غم های دنیا را غمناکی خودش می پندارد تا آنجا که باریدن ابر را به این خاطر می داند که چشمان عاشق خود را به او قرض داده است . به این ترتیب به چشمانش لقب ستاره می دهد و آن را به آسمان می فرستد . وقتی چشمان وی به آسمان رفت و جای چشم های نازای ابر قرار گرفت ، ابر توانائی باریدن را پیدا کرده و یا به تعبیری اشک فرد با باریدن روی زمین تمامی کوچه ها و شهر ها و در نهایت دنیا را غمناک می نماید . « می خونم آخ که دیگه فرنگیس ، عشق تو داغونم کرد » : وقتی ترانه سرا به میانه ی ترانه اش می رسد تصمیم می گیرد علت این گریه را نمایان سازد . به همین دلیل شخصیت ترانه اش را به خواننده ای تبدیل می کند تا بتواند سوز و گذار صدایش را هویدا و میزان مشقت او را بر زبان جاری سازد . اما قبل از اینکه درد و رنجش را بازگو کند با یک کلمه ی اختصاری تمامی آنچه را می بایست می گفت ، می گوید : « آخ » ! وقتی به زبان می آید که دیگر چاره ای برای حل مسئله نیست و حاکی از تعب و محنت فراوان است . در اینجا مشخص می شود که معشوقه ، عاشقش را تنها گذاشته و او را ترک نموده است . ترانه سرا مشخصا فرد خاصی را در ترانه اش مخاطب قرار میدهد که فرنگیس نام دارد . اما اینکه داستان این ترانه واقعیت بیرونی و عینی دارد و آیا ترانه سرا عاشق فرنگیس بوده است بر ما معلوم نیست . شاید برای دوستان جالب باشد که فرنگیس اسمیست در « شاهنامه ی فردوسی » و در این کتاب چندین بار از آن سخن به میان رفته است . جالب تر این هست که فرنگیس در « شاهنامه » دختر « افراسیاب » و همسر « سیاوش » بوده تا آنجا که فردوسی در مدح او چنین سروده است : « فرنگیس بهتر ز خوبان اوی ، نبینی به گیتی چنان روی و موی » . اما آیا این که سیاوش قمیشی از این موضوع آگاه بوده یا خیر در پرده ای از ابهام قرار دارد . عده ای از دوستان می پندارند که سیاوش قمیشی همسری به نام فرنگیس داشته است . بنده اینجا تصریح می کنم که به هیچ وجه اینگونه نبوده و چنین شایعه ای صحت ندارد . اما برگردیم به ترانه ؛ ترانه سرا برای توصیف میزان غرق شدگی ، متلاشی شدن ، از هم پاشیدگی و نابودی شخصیت ترانه اش کلمه ی « داغون » را به عنوان کلمه ای عامیانه ، بکار می بندد . « به کی بگم که چشمات ، تو غصه زندونم کرد » : شخصیت داستان به نحوی دچار عدم توانائی می شود که حتی قدرت فرار از چشمان معشوق را نداشته و در این زندان دچار عجز و ناتوانی می شود . زندان محلی است که ماندن برای مدت زیاد در آن ، انسان را دچار اختلالات روانی می کند . « دلم شده دیوونه ، خدا خودش می دونه » : البته شخصیت این ترانه نیز به گفته ی خودش دچار چنین حالتی می گردد . همان طور که درد دیوانه ها برای انسان های اطراف براحتی قابل درک نیست و برای فهم از چیزی که آنها را دچار این عذاب ساخته نیاز به روش های پیشرفته ی درمانی و روان درمانیست ، ترانه سرا عنوان می کند که تنها « خدا » ! از علت این جنون مطلع است . « کوچه دلش می گیره ، سکوتشو می شکونه » : کوچه و یا همان « احساس » فرد دوباره دچار دشواری و الم می شود . بعد از طغیان ، دیگر سکوت دردی را دوا نمی نماید و فرد همچون دیوانه ای بدون کنترل فریاد خواندن را از سر می گیرد . « پنجره ها با فریاد ، میگن کی باز میخونه » : پنجره به عنوان استعاره ای از دنیا و اذهان موجود در آن ، در عکس العمل به این فریاد از خود سوال می کند که این چه کسیست که دوباره دیوانگی را از سر گرفته و داد و فریاد راه اندخته است . از سوئی این فریاد می تواند بازتاب و پژواک فریاد خود شخص باشد که به گوشش می رسد . به تعبیری ترانه سرا سعی دارد عنوان کند که دنیا از درد این شخص بی خبر است و جوابی برای این رفتار او پیدا نمی کند جز این که همانند آینه ای رو را در مقابل خودش قرار دهد . « من ، روی هر دیوار غمگین ، اسمتو با اشک می شونم » شخصیت داستان در گوشاگوش دیوارهای کوچه ( یا همان دل ) خویش اسم معشوقه اش را با اندوه خود حکاکی می کند « من ، توی هر کوچه ی خاموش ، دیوونه ای بی آشیونم » : و بی تعلق به هر جا و مکان ، بی هدف در افکار خویش حرکت می کند و باز هم از معشوقه اش می خواند و می خواند ...
نویسنده :
هومن ، تاریخ : پنجشنبه 10 آبان 1386 ، ساعت :
11:11 ق.ظ
ویرایش در تاریخ : شنبه 20 بهمن 1386 ، ساعت : 03:02 ق.ظ